Ardahan’da bulunan asker cesedi kime aitti?
26 Nisan 2017’de Ardahan’ın Karagöl Mahallesi’nde bulunan subayın önce General Vasiliy Geyman olduğu ileri sürüldü. Sonraki araştırmalar bu ilk tahmini değiştirdi. Anadolu Ajansının 26 Kasım 2017 tarihli haberinde, Kars Müze Müdürü Necmettin Alp kimliğin Rus arşivleri incelenerek Yarbay Karl Karloviç Rjepetski olarak belirlendiğini açıkladı. TBMM’de yayımlanan resmî yanıtta da Rzhepetskiy’nin naaşının 27 Temmuz 2018’de Ardahan’ın Sulakyurt köyündeki Hristiyan mezarlığına defnedildiği kaydediliyor. Aşağıdaki Geyman biyografisi, olay sırasında öne sürülen ilk kimlik tahmininin tarihsel bağlamını anlatır; bulunan kişinin Geyman olduğu anlamına gelmez.
Kaynaklar: AA: Kimlik araştırmasının sonucu, 26 Kasım 2017 · TBMM: Defin işlemine ilişkin resmî yanıt.
Korgeneral Vasiliy Aleksandrovich Geyman kimdir?
Generalin tam adı Korgeneral Vasiliy Aleksandrovich Geyman‘dır. 1823 doğumludur ve Grodno Gymnasium’da büyümüştür.
1839 yılında Nijniy Novgorod Astsubay Piyade Alayına girmiş, 1845 yılında terfisinin ardından görev amaçlı Kabardey Piyade Alayına, Kafkaslara gönderilmiştir.
Dargin seferi sırasında, Gaiman sol omzundan ciddi şekilde yaralanmış ve uzun bir süre siyah bir omuz desteği kullanmak zorunda kalmıştır. Ayrıca Geiman’ın 1855 yılında iki tüfek kurşunuyla ağır yaralandığı bilinmektedir.
1857’de Kumk’ta altın kılıç, 1859’da ise Yarbay rütbesine yükselmiştir.
1860’da, Doğu Kafkasya’da başlayan çatışmalar sebebiyle Doğu Kafkasya tarafında yürütülen askeri operasyonları Geyman yönetmiştir.
1861 yılı sonunda Geyman, Albaylığa terfi ederek, Sivastopol Piyade Alayı komutanlığına atanmıştır.
1865- 1867 yılları arasında 21. Piyade Tümen Şefi’ne başkan yardımcılığı yaparak; 1872’de 20. Piyade Bölüğünün komutasını devralmıştır.
1877-78 Rus-Türk Savaşında görev almıştır. Savaşın başlamasıyla birlikte, Geiman’a ilk olarak Dedeağaç müfrezesine, daha sonra ise Ardahan’ın ele geçirilmesi için Ardahan’a ilerlemesi talimatı verilmiştir.
2 Mayıs’ta Geiman, Ardahan surlarını gözlemleyerek, ayın 4’ünde bombalama, 5’inde ise birliklere taarruz emri vermiş,
Türk ordusu taarruzu göğüslemeyi başaramamış, geri çekilmelerinin ardından Ardahan kaybedilmiştir.
Daha sonra Kars ve Erzurum’da görev almıştır.
13 Haziran’da Türk ordusunun taarruzu karşısında Geiman başarısızlığa uğrayarak, birlikleri Ermenistan’a çekilmiştir.
5 Ekim’de Geyman, Kars’ı ablukaya almış, Türk ordusunu ikiye bölerek, orduların birleşmesini engellemiştir.
Daha sonra devam eden saldırılar neticesinde Gaiman yönetimindeki Rus ordusu Erzurum Hasankale’ye kadar ilerlemiştir.
Kötü hava koşulları Rus güçlerin moral ve motivasyonunu çok etkilemiş, sinirlenen Gaiman saldırılara devam etmek istemiştir, ancak askerlerin aşırı yorgunluğu ve huzursuzluk sonucu bu kararından vazgeçmiştir.
Saldırıdan vazgeçme kararını veren Gaiman, Loris-Melikov’a şu sözü yazmıştır: “Bu şimdiye kadar kazandığım en iyi zafer…” Erzurum ablukası, yılın en şiddetli mevsiminde, olumsuz hava şartları altında devam ederken, gıda sıkıntısı başlamış ve 1878 Şubatında kendisi de dahil, birliklerde çok sayıda asker tifüs hastalığına yakalanmıştır ve Erzurum kuşatması sırasında Nisan 1878’de ölümünün ardından cesedi Kars’a getirilmiştir.
Dönemin savaş anlatılarının birinde Geyman şöyle anlatılmıştır: “”Oldukça uzun boylu, zayıf bir adam, saçlarının bir kısmı beyaz, cesur, kararlı, düz, ince ve güzel yüz hatları var, biraz kambur ve kafasını eğerek yürüyor, yürürken ayaklarını yere sürtüyor; elleri küçük ve daima eldiven giymektedir.”
Bulunan subayın kimliği sonradan Yarbay Karl Karloviç Rjepetski olarak belirlendi. Bu nedenle 2017’de dile getirilen Geyman tahmini kesin kimlik bilgisi olarak kullanılmamalıdır.
Ardahan’da Bulunan Asker Cesedi
Biyografi için önceki kaynak kaydı: Vasiliy Geyman biyografisi. Kimlik tespitinin güncel kaynakları yazının girişinde verilmiştir.
