İnsan yapımı kanallar, denizleri, gölleri ve nehirleri birbirine bağlayarak gemilerin yolunu binlerce kilometre kısaltan su yollarıdır. Dünyanın en önemli deniz kanalları Süveyş ve Panama kanallarıdır: Süveyş, Akdeniz’i Kızıldeniz’e; Panama ise Atlantik Okyanusu’nu Pasifik Okyanusu’na bağlar. Dünyanın en uzun yapay su yolu ise yaklaşık 1.800 kilometrelik Çin’deki Büyük Kanal’dır.
İnsan yapımı kanallar, denizleri ve nehirleri birbirine bağlayan önemli mühendislik yapılarıdır. Bu yazıda Süveyş, Korint, Kiel, Panama ve Ren–Main–Tuna kanallarının tarihini ve görünümlerini fotoğraflarla inceleyebilirsiniz.
İşte İnsan Yapımı Kanallar (5 Adet)…
Süveyş Kanalı (1869’da açılmıştır)
Mısır’daki Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlar. Süveyş Kanalı İdaresi’nin tarihçe sayfasına göre kanal 17 Kasım 1869’da açılmıştır. Yeni Süveyş Kanalı projesi ise mevcut kanala paralel bir su yolu ve genişletme çalışmalarını kapsar. Eski metindeki gemi ve ticaret payı rakamları güncel veri olarak kullanılmamalıdır.
Uzunluk: 193,3 km (120,1 mil)
Kurucular: Suez Canal Company (Suez Canal Company)
İnşaat başlangıç tarihi: 25 Nisan 1859
Tamamlanma tarihi: 17 Kasım 1869
Süveyş Kanalı nasıl yapıldı?
Kanalın yapımını Fransız diplomat Ferdinand de Lesseps’in kurduğu Süveyş Kanalı Şirketi üstlendi. İnşaat 25 Nisan 1859’da başladı. İlk yıllarda kazı işinin büyük bölümü, zorla çalıştırılan on binlerce Mısırlı köylü tarafından kürek ve sepetlerle yapıldı; ağır koşullar ve salgın hastalıklar nedeniyle çok sayıda işçi hayatını kaybetti, ancak ölü sayısına ilişkin tahminler kaynaktan kaynağa büyük farklılık gösterir. Sonraki yıllarda zorla çalıştırma kaldırıldı ve buharlı kazı makineleri kullanılmaya başlandı.
Kanal 17 Kasım 1869’da görkemli bir törenle açıldı. 1956’da Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır’ın kanalı millîleştirmesi, İngiltere, Fransa ve İsrail’in müdahalesiyle Süveyş Krizi’ne yol açtı. Mart 2021’de Ever Given adlı dev konteyner gemisinin kanalda karaya oturarak yolu yaklaşık bir hafta kapatması, kanalın dünya ticareti için ne kadar önemli olduğunu yeniden gösterdi.
Korint Kanalı (1893’te açılmıştır)
İki kara şeridi arasında doğal bir koridor olan Korint kayasına oyulmuş olan 6 kilometrelik kanal, Korint ve Saronik körfezlerinin mavi sularıyla doludur. İçinden geçenler 40 metre yüksekliğindeki uçurumları seyrederler. Peloponez bölgesine olan uzaklığı 400 kilometre kısalttığı için, İkinci Dünya Savaşı’nda sıklıkla kullanılmıştır. Bir tekne ile kanalı geçmek yaklaşık 40 dakika sürer ve muhteşem manzaralar barındırır. Maceracılar kanaldan jet ski ile geçebilir veya köprülerde bungee jumping yapabilirler.
Ortalama derinlik: 8 m
Uzunluk: 6,4 km (4 mil)
İnşaat başlangıç tarihi: 1881
Kiel Kanalı (1895’te açılmıştır)
Kiel Kanalı, Almanya’dadır ve 98 kilometrelik bir yapay tatlı su kanalıdır. Kuzey Denizi, Kiel-Holtenau şehrine yakın Baltık Denizi’ne bağlar. Kanalın yapım amacı yolculuğu 519 kilometre kısaltması sebebiyledir . Önceleri, gemiler sert deniz fırtınaları çıkan Jutland yarımadasından geçmek zorundaydı. Kiel Kanalı’nın dünyada en çok kullanılan kanal olduğu tahmin edilmektedir. 2007 yılında 43.000’den fazla gemi geçmiştir.
Uzunluk: 98 km
Ortalama derinlik: 11 m
Tamamlanma tarihi: 1895
Panama Kanalı (1914’te açılmıştır)
Yaklaşık 80 kilometrelik Panama Kanalı, insanlığın en büyük mühendislik eserlerinden biridir. 1914’ten bu yana Atlantik ve Pasifik okyanusları arasında geçiş sağlıyor ve gemileri Güney Amerika’nın güneyini dolaşmaktan kurtarıyor.
Panama Kanalı nasıl yapıldı?
Panama Kanalı’nı ilk olarak, Süveyş’in başarısıyla tanınan Ferdinand de Lesseps yönetimindeki bir Fransız şirketi kazmaya çalıştı. 1881’de başlayan çalışmalar, sıtma ve sarıhumma salgınları, sel baskınları ve yanlış planlama nedeniyle başarısız oldu; binlerce işçi hayatını kaybetti ve şirket 1889’da iflas etti.
1904’te projeyi Amerika Birleşik Devletleri devraldı. Sivrisineklerle mücadele ederek salgınları büyük ölçüde kontrol altına alan ABD, Süveyş’teki gibi deniz seviyesinde bir kanal yerine, Gatun Gölü’nü kullanan ve gemileri havuzlarla (kilitlerle) yükseltip alçaltan bir sistem kurdu. Kanal 15 Ağustos 1914’te açıldı. ABD’nin yönetimindeki kanal, 31 Aralık 1999’da Panama’ya devredildi. 2016’da daha büyük gemilerin geçebilmesi için yeni kilitler hizmete girdi.
Uzunluk: 80 km
İnşaat başlangıç tarihi: 1881
Ren – Ana – Tuna Kanalı (1992’de açılmıştır)
Bu Alman yapımı kanal Kuzey Denizi ve Atlantik Okyanusu’nu Karadeniz’e bağlar. Europa Kanalı olarak adlandırılan 171 kilometrelik kanalı geçmek için gezginlerin bir köprüden geçmesi gerekiyor. Solarberg’in (Almanya) dağlık bölgesinde, Tuna ve Ana nehirlerin yataklarının Ren ile yapay olarak bağlantılı olduğu bir geçit vardır. Farklı yerlerde yükseklikler son derece değişkendir. Gemiler, 25 metreye kadar kaldırma yüksekliğine sahip 16 kilitli ardışık bir sistemle taşınır.
Ortalama derinlik: 4 m
Uzunluk: 171 km (106 mil)
Tamamlanma tarihi: 1992
Dünyanın en uzun kanalı: Çin’deki Büyük Kanal
Pekin’den Hangzhou’ya uzanan Büyük Kanal, yaklaşık 1.800 kilometre uzunluğuyla dünyanın en uzun ve en eski yapay su yollarından biridir. İlk bölümleri M.Ö. 5. yüzyılda kazılan kanal, 7. yüzyılda Sui Hanedanı döneminde büyük ölçüde birleştirildi. Çin’in kuzeyi ile güneyi arasında tahıl taşımacılığının ana yolu olan Büyük Kanal, 2014’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı.
Sık sorulan sorular
Dünyanın en önemli kanalları hangileri?
Deniz ticareti açısından Süveyş ve Panama kanalları. Kiel Kanalı ise en yoğun gemi trafiğine sahip yapay su yollarından biridir.
Süveyş Kanalı ne zaman açıldı?
17 Kasım 1869’da.
Panama Kanalı ne zaman açıldı?
15 Ağustos 1914’te.
Dünyanın en uzun kanalı hangisi?
Çin’deki yaklaşık 1.800 kilometrelik Büyük Kanal.
İlgili yazılar: Dünyadan restorasyon örnekleri