Hürrem Sultan, bugün Ukrayna sınırları içinde kalan Rohatyn çevresinde doğdu, Kırım akıncılarınca esir alındı ve Kanuni Sultan Süleyman’ın nikâhlı eşi oldu. 15 Nisan 1558’de İstanbul’da öldü. Hakkında anlatılanların bir bölümü belgeli, bir bölümü ise sonradan oluşmuş rivayettir.
Hürrem Sultan nereli?
Lehistan Krallığı’na bağlı Rutenya bölgesindeki Rohatyn’de, 1502-1506 arasında doğduğu kabul edilir. Ruten asıllı Ortodoks bir aileden geldiği aktarılır. Topkapı’ya gelene kadarki hayatına dair kesin bilgi yoktur.
Asıl adı da tartışmalıdır. 16. yüzyıl kaynakları doğum adını vermez. Anastasia ve Aleksandra Lisowska adları daha sonraki anlatılarda geçer. Avrupa’da ise Roxelana olarak tanındı.
Nasıl padişahın eşi oldu?
Esir alındıktan sonra İstanbul’a getirildi ve saraya girdi. 1521’de Şehzade Mehmed’i doğurunca haseki unvanını aldı. Annesi Hafsa Sultan’ın ölümünden sonra Mahidevran Sultan, oğlu Mustafa ile Manisa’ya gitti ve Kanuni, Hürrem’le nikâhlandı.
Bu, dönemin alışkanlıklarına aykırı bir adımdı. Hürrem’in farkı yalnızca nikâh değildi. Padişaha birden fazla şehzade doğurdu ve oğulları sancağa çıktıktan sonra da sarayda kalmayı sürdürdü.
Çocukları kimlerdi?
Mehmed, Mihrimah, Abdullah, Selim, Bayezid ve Cihangir. Bunlardan Selim, II. Selim adıyla tahta çıktı. Ailenin sonraki trajedilerini Kanuni’nin çocuklarını anlatan yazımızda okuyabilirsiniz.
Şehzade Mustafa’nın ölümünde payı var mıydı?
TDV İslâm Ansiklopedisi bu konuda açık konuşur: Hürrem’in, kızı Mihrimah ve damadı Rüstem Paşa ile birlikte Mustafa’nın öldürülmesinde büyük rolü olduğunu belirtir. Yine de belirleyici karar Kanuni’nindi.
Hürrem Sultan neden öldü?
Kayıtlarda eceliyle öldüğü yazılır. TDV maddesi de belirli bir hastalık adı vermez. İnternette dolaşan kesin ölüm nedenlerine bu yüzden temkinli yaklaşmak gerekir. Ölüm yaşı da doğum tarihi kesin olmadığı için yaklaşık 52-56 arasında hesaplanabilir.
Mezarı nerede?
İstanbul’da, Süleymaniye Camii’nin haziresinde. Mezarının üzerine türbeyi Kanuni yaptırdı. Hürrem’in kendi vakıfları da hâlâ anılır: İstanbul’daki Haseki semti, adını onun külliyesinden alır.
Gerçek resmi var mı?
Bugün “Hürrem’in gerçek resmi” diye dolaşan görsellerin hiçbiri onu güvenilir biçimde göstermez. Harem kadınları Avrupalı ressamların karşısına çıkmadığından, bilinen portreler büyük olasılıkla hayal ürünüdür. Dönemin elçilerine dayandırılan kızıl saç ve yeşil göz tarifleri de bu nedenle kesin bilgi sayılmamalıdır.
