II. Abdülhamid, 10 Şubat 1918’de, 75 yaşında, İstanbul’daki Beylerbeyi Sarayı’nda kalp yetmezliğinden öldü. Mezarı Divanyolu’ndaki II. Mahmud Türbesi’ndedir. Ölümünde şüpheli bir durum yoktur: 33 yıl tahtta kalan padişah son 9 yılını önce Selanik’te, sonra Beylerbeyi’nde gözetim altında geçirdi.
Tahta nasıl çıktı?
21 Eylül 1842’de doğan Abdülhamid, ağabeyi V. Murad’ın 93 gün sonra tahttan indirilmesiyle 31 Ağustos 1876’da padişah oldu. Saltanatı 1909’a kadar sürdü ve Osmanlı’nın en uzun saltanatlarından biri oldu.
Neden tahttan indirildi?
1909’daki 31 Mart Vakası’nda İstanbul’da ayaklanma çıktı. Selanik’ten gelen Hareket Ordusu isyanı bastırdı. Meclis-i Millî, Abdülhamid’in hal’ine karar verdi ve karar 27 Nisan 1909 civarında kabul edildi. Yerine kardeşi V. Mehmed Reşad geçti.
Sürgün yılları nasıl geçti?
Selanik’e gönderildi ve Alatini Köşkü’ne yerleştirildi. Balkan Savaşları sırasında şehir tehlikeye girince 1912’de İstanbul’a getirildi. 1 Kasım 1912’de Beylerbeyi Sarayı’na yerleşti ve hayatının kalanını orada geçirdi.
Cenazesi nasıl kaldırıldı?
Naaşı 11 Şubat 1918’de Topkapı Sarayı’na götürüldü. Sultan Reşad’ın iradesiyle padişahlara mahsus bir törenle Divanyolu’ndaki II. Mahmud Türbesi’ne defnedildi.
II. Abdülhamid’in ıslahatları nelerdi?
Abdülhamid daha çok istibdat ve sansürle anılsa da dönemi kurumsal olarak hareketlidir.
- Eğitim: Rüşdiye ve idadiler yaygınlaştı, Darülfünun açıldı, Mekteb-i Mülkiye geliştirildi.
- Kültür: Müze-i Hümayun, Askerî Müze ve Yıldız Kütüphanesi kuruldu.
- Ulaşım ve haberleşme: Demiryolları ve telgraf ağı büyüdü, Hicaz Demiryolu yapıldı.
- Sağlık ve sosyal yardım: Darülaceze 1896’da kuruldu, Şişli Etfal ve Haydarpaşa Tıbbiyesi hizmete girdi.
- Maliye: 1881 Muharrem Kararnamesi ile Düyun-ı Umumiye kuruldu.
Neden hâlâ tartışılıyor?
Bir kesim için ülkeyi dağılmaktan koruyan hükümdar, başka bir kesim için meclisi kapatıp ülkeyi istibdatla yöneten bir padişahtır. 1877’de kapatılan Meclis-i Mebusan ancak 1908’de yeniden açılabildi. İki değerlendirme de aynı saltanatın farklı yüzlerine bakar.
Dönemin ardından tahta çıkan padişahları 36 padişahlık listemizde görebilirsiniz.
