Kösem Sultan, 2-3 Eylül 1651 gecesi Topkapı Sarayı’nın hareminde öldürüldü. Emri veren, torunu IV. Mehmed’in annesi Turhan Sultan’dı. Bu nedenle tarihe Osmanlı’da öldürülen tek valide sultan olarak geçti.
Kösem Sultan nereli?
İlk yılları hakkında güvenilir bilgi azdır. TDV İslâm Ansiklopedisi, Ortodoks bir papazın kızı olduğunun ve muhtemelen Bosna taraflarından getirildiğinin ileri sürüldüğünü aktarır. Bazı anlatılarda doğum adı Anastasya olarak geçer. Sarayda Mahpeyker adını aldı, Kösem ise sonradan verilen addır. 1589 dolaylarında doğduğu kabul edilir.
Çocukları kimdi?
I. Ahmed’in eşi olan Kösem’in en bilinen oğulları IV. Murad, İbrahim ve Şehzade Kasım’dır. Kasım, IV. Murad döneminde öldürüldü. Evliliklerle siyasi ağını güçlendiren kızları da vardı.
Nasıl bu kadar güçlendi?
I. Ahmed’in 1617’deki ölümünden sonra geri plana itildi. I. Mustafa’nın ikinci kez indirilmesiyle 1623’te oğlu IV. Murad, 11 yaşında tahta çıkınca devletin başında fiilen o vardı.
Murad büyüyüp kontrolü alınca etkisi azaldı. Ama 1640’ta İbrahim tahta geçince yine öne çıktı. 1648’de İbrahim’in tahttan indirilmesinde de rol oynadığı aktarılır. Yerine altı yaşındaki torunu IV. Mehmed geçti.
Böylece iki oğlu ile bir torununun saltanatını gören tek valide sultan oldu. Halk arasında “Büyük Valide” olarak da anıldı.
Turhan Sultan ile neden çatıştı?
Kural gereği yeni padişahın annesi Turhan Sultan valide olmalıydı, ama genç ve deneyimsizdi. Kösem iktidarı bırakmadı. Yeniçeri ağalarına dayandı. Turhan ise saray ağalarını yanına aldı.
Kaynaklara göre Kösem, Mehmed’in yerine başka bir şehzadeyi, Süleyman’ı tahta çıkarma planı yapıyordu. Bu haber sarayda duyuldu.
O gece ne oldu?
TDV’nin aktarımına göre Turhan Sultan’ın emriyle Başlala Uzun Süleyman Ağa ve adamları hareme girdi. Kösem bir dolabın üzerinde saklanırken bulundu ve orada öldürüldü. Anlatıların daha ayrıntılı versiyonları kaynaktan kaynağa değişir.
Olayın ardından yeniçeri ağaları etkisizleştirildi ve Turhan Sultan dönemi başladı.
Mezarı nerede?
Sultan Ahmed Camii’nin haziresinde, eşi I. Ahmed’in yanında.
Dönemin padişahlarını 36 padişahlık listemizde sırasıyla görebilirsiniz.
