Kısa cevap: Osmanlı’nın son döneminde 1 dolar yaklaşık 0,23 Osmanlı lirasıydı; başka bir deyişle 1 lira 4 doların biraz üzerinde değer taşıyordu. 1914 yazında 1 lira 3,70 dolara denk geliyordu. 1917’de, savaş koşullarında bile 1 liralık banknot için 4 dolara yakın ödeme yapılıyordu. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ise 1 dolar 1,6–2,1 lira aralığında seyretti.
Aşağıda 1900–1942 yılları arasındaki kur tablosunu, dönemin kaynaklarından aktarılan notları ve rakamları okurken dikkat edilmesi gereken noktaları bulabilirsiniz.
Birinci Cihan Savaşı patlamadan birkaç ay önce, 1914 yazında 1 TL=3,70 dolar=18,45 mark=17 İsviçre Frangı idi. 1917′de savaş içinde bile 1 Türk Lirası banknot alabilmek için 4 Amerikan dolarına yakın ödemek gerekiyordu. Ve bu parite, 1908 öncesi Osmanlı Lirasının değerine nisbetle, Türk parası aleyhine yıkım sayılıyordu (Mandelstem, Le Sort de l’Empire Ottoman, Paris 1917, s. 157-8).
1 Osmanlı Lirası = 3.7 Dolar, 1914… pic.twitter.com/tZKTKgDH5a
— Tarih Kurdu (@TarihKurdu) 6 Aralık 2016
Alım gücü rakamları: doğrulama gerektiren iddialar
Bu arada, 100 kuruş olan 1 Türk Lirasıyla 1930 yılında toplam 883 kilogram ekmek, 142 kilogram et, 10 bin adet yumurta, 400 kilogram süt, 1953 yılında 296 kilogram ekmek, 24 kilogram et, 930 adet yumurta, 166 kilogram süt, 1963 yılında 104 kilogram ekmek, 12 kilogram et, 285 adet yumurta, 63 kilogram süt, 1985 yılında 1 kilogram ekmek, 100 gram et, 4 adet yumurta ve 750 gram süt, 1991 yılında ise 1 kutu kibrit alınabiliyordu.
Ayrıca 1 dolar 1933 yılında 2 lira, 1966’da 9 lira, 1980’de 90 lira, 1988’de 1300 lira, 1995’de 45 bin lira, 2001’de 1 milyon 650 bin liraydı.
Osmanlı son dönemi ve Cumhuriyet dönemi dolar kurları (1900–1942)
| Yıllar | Dolar Kuru | Yıllar | Dolar Kuru |
| 1900 | 0.17 | 1923 | 1,67 |
| 1903 | 0.23 | 1924 | 1,93 |
| 1906 | 0.23 | 1927 | 1,96 |
| 1909 | 0.23 | 1930 | 2,13 |
| 1912 | 0.23 | 1933 | 1,66 |
| 1915 | 0.23 | 1936 | 1,26 |
| 1918 | 0.18 | 1939 | 1,28 |
| 1921 | 0.27 | 1942 | 1,3 |
Yazar: Halil İnalcık,Suraiya Faroqhi,Donald Quataert https://t.co/f9fFlHVhN2
İlgili yazılar: Fatih Sultan Mehmet’in yargılanmasına ilişkin anlatı
Veri ve kaynak notu
Yazıda 1933 yılı için düz metinde 2 lira, tabloda 1,66 lira değeri geçmektedir; kaynaklar farklı tarih ve hesaplama yöntemleri kullanmış olabilir. Tablodaki değerler 1 doların lira karşılığıdır ve altın lira ile kâğıt para ayrımı yapılmamıştır. Ekmek, et ve yumurta miktarları özgün fiyat serileriyle karşılaştırılmamıştır; bu nedenle rakamlar kesin bir satın alma gücü karşılaştırması olarak değil, genel bir fikir vermesi amacıyla okunmalıdır.