Abdullah Biraderler (Abdullah Frères), 19. yüzyılda İstanbul’da çalışan ve Osmanlı sarayının resmî fotoğrafçılığına kadar yükselen üç Ermeni kardeşin kurduğu fotoğraf stüdyosudur. 1858’den 1899’a kadar faaliyet gösteren stüdyonun fotoğrafları, bugün eski İstanbul’u gösteren en değerli görsel arşivler arasında yer alıyor. Bu galeride kardeşlerin Boğaziçi’nden Tarihî Yarımada’ya, Adalar’dan sokak hayatına kadar İstanbul’u gösteren fotoğraflarını bulabilirsiniz.
Abdullah Kardeşler kimdir?
Abdullah Frères yani Abdullah Kardeşler, Ermeni asıllı üç kardeştir; Viçen Abdullahyan (1820-1902), Hovsep Abdullahyan (1830-1908) ve Kevork Abdullahyan (1839-1918), Osmanlı İmparatorluğu döneminde uluslararası üne kavuşan fotoğrafçılardır. Fotoğraflarının büyük kısmı Osmanlı İmparatorluğuna bağlı şehirler, manzara ve Osmanlı Sultanlarına ait fotoğraflardan oluşur.
Müslüman olduktan sonra Abdullah Şükrü olarak bilinen Viçen, fotoğraf kariyerine 1856’da İstanbul’un Bayazid semtinde fotoğraf stüdyosunu açan Rabach’ın yanında 1858’de başlamıştır. Viçen’in küçük kardeşi Kevork’un, Venedik’te Murad Raphaelian Ermeni Akademisi’ndeki eğitimini tamamladıktan sonra 1858’de İstanbul’a geldiğinde Rabach’ın fotoğraf stüdyosunu devralmaya ve Abdullah Frères fotoğraf stüdyosunu açmaya karar vermişlerdir. 1867’de ise Beyazid’deki dükkanlarını satıp, Pera’da daha uygun bir yere taşınmışlar. Abdullah Frères daha sonra Osmanlı İmparatorluğunun en ünlü fotoğrafçılarından biri haline gelmiştir, öyle ki 1863 yılında Sultan Abdulaziz tarafından saray fotoğrafçısı olarak atanmıştır. 1886’da, Mısır valisinin isteği üzerine Kahire’de bir stüdyo daha açmaya karar vermişlerdir.
Uzun süren kariyerleri boyunca Abdullah Frères, çok sayıda Osmanlı padişahını, İbrahim Edhem Paşa ve Osman Nuri Paşa gibi Osmanlı devlet adamlarını, Mark Twain gibi uluslararası tanınmış kişileri, manzaraları ve daha fazlasını fotoğrafladı.
Saray fotoğrafçıları
Kardeşlerin başarısı kısa sürede saraya ulaştı. 1863’te Sultan Abdülaziz tarafından “Ressam-ı Hazret-i Şehriyârî” (padişahın ressamı) unvanıyla saray fotoğrafçısı olarak görevlendirildiler. Bu unvanı uzun yıllar korudular ve stüdyonun fotoğraf kartlarında saray arması kullanıldı.
Stüdyo, II. Abdülhamid döneminde de sarayın en önemli fotoğrafçıları arasındaydı. II. Abdülhamid’in imparatorluğu belgelemek için hazırlattığı ve 1890’larda ABD Kongre Kütüphanesi ile İngiliz Kütüphanesi’ne hediye ettiği ünlü “Abdülhamid Albümleri”nde Abdullah Biraderler’in fotoğrafları da yer alır. Kardeşler 1886’da Kahire’de de bir stüdyo açtı.
Uzun ve başarılı kariyerlerinin sonunda, 1899’da İstanbul’daki stüdyolarını ve negatif arşivlerini dönemin bir diğer ünlü fotoğraf stüdyosu Sébah & Joaillier’ye sattılar. Bu nedenle bazı Abdullah Biraderler fotoğrafları sonraki yıllarda Sébah & Joaillier imzasıyla da basıldı.
Fotoğraflarda ne görüyoruz?
Abdullah Biraderler’in İstanbul fotoğrafları, şehrin büyük yangınlar, yeni caddeler ve modern yapılarla değişmeden önceki hâlini gösterir: Galata Köprüsü’nün eski hâli, ahşap yalılarla dolu Boğaziçi kıyıları, Rumeli ve Anadolu hisarları, kara surlarının kapıları, Ayasofya ve Sultanahmet çevresi, Adalar’daki oteller ve İstanbul’un ünlü sokak köpekleri bu arşivde yer alır.
Abdullah Kardeşler Arşivi
Sık sorulan sorular
Abdullah Biraderler kimdir?
- yüzyılda İstanbul’da fotoğraf stüdyosu işleten Viçen, Hovsep ve Kevork Abdullahyan kardeşlerdir. Osmanlı sarayının resmî fotoğrafçılarıydılar.
Abdullah Frères ne demek?
Fransızcada “Abdullah Kardeşler” demektir. Stüdyo, uluslararası müşterilere hitap ettiği için Fransızca adı kullandı.
Abdullah Biraderler’in fotoğrafları nerede?
Fotoğrafları dünyanın pek çok müze ve kütüphanesinde bulunur; özellikle Abdülhamid Albümleri ABD Kongre Kütüphanesi’nde dijital olarak incelenebilir.
