Antik Roma mimarisi; kemer, tonoz, kubbe ve Roma betonu sayesinde kendinden önceki uygarlıkların yapamadığı büyüklükte yapılar ortaya koydu. Bu galeride Kolezyum’dan Circus Maximus’a, Roma Forumu’ndan Hadrian Mozolesi’ne kadar 11 ünlü yapının yaklaşık 2000 yıl önceki görünümünü canlandıran çizimleri ve bugünkü hâllerini karşılaştırabilirsiniz.
Roma’nın tapınak, forum, tiyatro ve stadyumları farklı dönemlerde inşa edildi. Bu seçki, yapıların eski görünümünü canlandıran çizimleri ve günümüzdeki kalıntılarını karşılaştırır. Yeniden kurma çizimleri antik çağda çekilmiş fotoğraflar değildir; bütün yapıların aynı yılın Roma’sını gösterdiği de varsayılmamalıdır.
Antik Roma Mimarileri Eski ve Şimdiki Halleri
1. Venüs ve Roma Tapınağı
Venüs ve Roma Tapınağı’nın yapımına İmparator Hadrian döneminde MS 121’de başlandı. Arkeolojik parkın kaydına göre Hadrian yapıyı 136 veya 137’de açtı; inşaat Antoninus Pius döneminde MS 141’de tamamlandı. Tapınak Roma Aeterna ve Venüs Felix’e adanmıştı. Günümüzde görülen kalıntılar, yapının geçirdiği değişimleri ve sonraki onarımları da yansıtır.
2. Tabularium ve Roma Forumu
3. Satürn Tapınağı
4. Roma Forumu
5. Marcellus Tiyatrosu, Bellona Tapınağı ve Apollo Sosianus Tapınağı
6. Kolezyum
Kolezyum’un asıl adı Flavius Amfitiyatrosu‘dur. Yapımına İmparator Vespasianus döneminde, M.S. 70’lerin başında başlandı ve oğlu Titus döneminde, M.S. 80’de açıldı. Yaklaşık 50 bin seyirci alabilen yapıda gladyatör dövüşleri, hayvan avları ve halka açık gösteriler düzenlenirdi. Arenanın altındaki tünel ve odalar, hayvanların ve gladyatörlerin bekletildiği bölümlerdi. Orta Çağ’da depremlerle hasar gören Kolezyum, uzun süre yapı taşı ocağı gibi kullanıldı; bugün gördüğümüz eksik dış duvar bu yağmanın izidir.
7. Hadrian Mozolesi Castel Sant’Angelo
8. Domitian Stadyumu Piazza Navona
9. Circus Maximus
10. Castor ve Pollux Tapınağı ve Sezar Tapınağı
11. Santi Bazilikası Cosma E Damiano
Romalılar bu yapıları nasıl inşa etti?
- Roma betonu: Romalılar, kireç ve volkanik külü (puzolan) karıştırarak son derece dayanıklı bir beton geliştirdi. Bu beton, deniz suyunda bile sertleşebiliyordu ve bazı Roma yapıları bu sayede yaklaşık 2000 yıldır ayakta duruyor.
- Kemer ve tonoz: Yükü yanlara dağıtan kemerler, köprülerin, su kemerlerinin ve Kolezyum gibi büyük yapıların temelini oluşturdu.
- Kubbe: M.S. 2. yüzyılda yeniden inşa edilen Pantheon’un kubbesi, bugün hâlâ dünyanın en büyük donatısız beton kubbesidir.
- Su kemerleri: Kilometrelerce uzaktaki kaynaklardan şehirlere su taşıyan su kemerleri, Roma mühendisliğinin en etkileyici örnekleri arasındadır.
Sık sorulan sorular
Kolezyum ne zaman yapıldı?
Yapımına M.S. 70’lerin başında başlandı ve M.S. 80’de açıldı.
Kolezyum kaç kişilikti?
Yaklaşık 50 bin seyirci alabiliyordu.
Roma betonu neden bu kadar dayanıklı?
Kireçle karıştırılan volkanik kül (puzolan) sayesinde.
Kaynaklar: demilked.com
Kaynak kontrolü: Parco archeologico del Colosseo, Venüs ve Roma Tapınağı.