Çirkin Yasaları: Amerikan Tarihinden Bir Kara Leke Daha

Çirkin Yasaları nedir?

“Çirkin Yasaları” adıyla anılan düzenlemeler, ABD’de bazı kentlerin hasta, engelli veya görünüşü nedeniyle “uygunsuz” saydığı kişilerin kamusal alanda bulunmasını ve dilenmesini sınırlayan ayrımcı yerel hükümlerdi. Bu terim, ülke genelinde tek bir federal yasanın adı değildir.

Smithsonian’ın engellilik tarihi sergisi, San Francisco’nun 1867 düzenlemesini bu tür yasaların bir örneği olarak gösterir. Hüküm, kişileri görünüşleri nedeniyle kamusal alandan dışlıyordu. Bu yaklaşım, kişinin hakları yerine toplumun görünüş beklentilerini esas alan ayrımcılığı yansıtır.

Fotoğrafları tarihî belgenin yerine kullanmamak gerekir. Yukarıdaki polis fotoğrafı tek başına hangi yasanın uygulandığını kanıtlamaz; çocuk ve tabela görseli de bu düzenlemelerin özgün bir kaydı değildir. Eski metindeki “36 yıl önce” ifadesi, tarih belirtmediği için kaldırıldı.

Engellilik tarihi ve eşit haklar

Bu düzenlemeleri incelerken damgalayıcı eski terimleri güncel insan tanımları olarak kullanmamak, yasanın yılı, kenti ve özgün hükmünü ayrı ayrı kontrol etmek gerekir. Engelli kişilerin kamusal yaşama katılımını dış görünüşe bağlamak, ayrımcılığın tarihî örneklerindendir.

Kaynak: Smithsonian, engellilik tarihi ve görünüş; Smithsonian Kütüphanesi, Susan Schweik’ın The Ugly Laws çalışması.