Vordonos (Vordonisi), İstanbul’un Maltepe açıklarında bulunan ve bugün büyük bölümü su altında kalan tarihî bir adadır. Bizans döneminde üzerinde bir manastır bulunan adanın, 1010’daki büyük depremde sulara gömüldüğü düşünülür. Bu yüzden “İstanbul’un kayıp adası” olarak anılır. Bugün adadan geriye yalnızca deniz yüzeyine yakın kayalıklar ve su altındaki kalıntılar kaldı.
Prens Adaları
Vordonos Adaları : İstanbul adaları, tarihte Marmara Adaları, Keşiş (Papaz) Adaları, Cin Adaları, Prens Adaları gibi isimlerle anılmıştır. Bizans dönemiyle birlikte kaynaklarda Vordonos Adaları’nın yanı sıra diğer adalardan da daha fazla bahsedildiği görülmektedir.
Adaların isimleri şöyle: Büyükada, Prinkipo (Pityoussa); Heybeliada, Halkis (Halki, Khalkitis); Burgazada, Antigone (Antigoni, Panarmos); Kınalıada, Proto (Proti); Kaşıkadası, Pita; Sedefadası, Terevinthos; Tavşanadası, Neandros; Yassıada, Plati (Plate); Sivriada, Oksiya (Oxya)
Vordonos Adaları
İstanbul’un kayıp adası olarak bilinen ve Maltepe açıklarında bulunan tarihi Vordonos Adaları’nın Bizans geçmişiyle ilişkilendirilir. Maltepe Belediyesi’nin 2024 faaliyet raporu, adanın 1010 depreminde su altında kaldığı bilgisini aktarır; farklı kıyı referanslarına göre uzaklık ölçüleri değişebilir.
Bölgede yaşayanlar dışında pek bilinmeyen Vordonos Adaları, aslında iki adadan oluşuyor. Biri büyük, diğeri küçük Vordo olarak geçen adalar, İstanbul’un 10’uncu ve 11’inci adalarını oluşturuyor. Büyükada, Heybeli, Burgaz, Kınalı, Sedef, Tavşan, Kaşık, Yassı ve Sivriada’dan oluşan İstanbul Adaları’nın gizemli parçası olan Vordonosi, gelişen teknolojiyle birlikte 2000’li yıllarda daha fazla bilinmeye başladı. Bizans tarihçisi Semavi Eyice tarafından 1936’da kayıtlara geçen Vordonosi’nin, hemen karşısındaki Küçükyalı’da Satyros Manastırı’nın ikizi olduğu biliniyor.
Vordonisi adasının, Maltepe Belediyesi öncülüğünde, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim üyesi Prof. Dr. Cem Gazioğlu, Dr. Hakan Kaya, Uludağ Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof.Dr. Mustafa Şahin, Düzce Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yar. Doç. Dr. Ahmet Bilir, sualtı araştırmacısı gazeteci Gökhan Karakaş, Deniz Biyoloğu Mert Gökalp, Vordonisi rehberleri Serco Ekşiyan ve Ercan Akpolat’tan oluşan bir ekiple gün yüzüne çıkartılması amaçlanmış, yapılacak çalışmayla adanın tüm özellikleriyle keşfedilerek, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Kültür Bakanlığı ve Unesco’ya bir çalışma sunularak, sonraki aşama da ise batık adanın UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine alınması ve turizme açılması planlanmıştır.
Üzerinde manastır kalıntıları bulunan adanın arkeolojik açıdan aydınlatılarak gün yüzüne çıkarılması için çalışmalar 2015 yılı Ekim ayında başlatılmıştı. Çalışmalar kapsamında dalış ekibi sular altında kalan adanın görüntülerini ve fotoğraflarını çekmiş, ardından konunun uzmanları tarafından araştırılması ve depremle ilgili bölgede nelerin yaşandığı öğrenmeyi amaçlamıştı.
İstanbulluların pek bilmediği Roma döneminde deprem nedeniyle sulara gömülen kayıp ada Vordonisi… pic.twitter.com/libon4NGzK
— tarihkurdu.net (@TarihKurdu) 18 Eylül 2016
Kaynaklar:ibtimes.co.uk · haberler.com · maltepe.bel.tr · hurriyet.com.tr · walkingistanbul.com
Araştırma ve planlar: Yukarıdaki UNESCO ve turizm hedefleri, 2015–2016 dönemindeki araştırma ve plan haberlerinin aktarımıdır; hedefin gerçekleştiğini veya UNESCO listesine kabul edildiğini göstermez. Bölgeye ilişkin daha yeni belediye bilgisi için Maltepe Belediyesi 2024 Faaliyet Raporu incelenebilir.
Sık sorulan sorular
Vordonos Adası nerede?
İstanbul’un Anadolu yakasında, Maltepe açıklarında, Prens Adaları’nın kuzeydoğusunda.
Vordonos Adası neden battı?
Maltepe Belediyesi’nin aktardığı bilgilere göre adanın 1010 yılındaki depremde su altında kaldığı düşünülmektedir.
Vordonos Adası’nda ne var?
Su altında, Bizans döneminden kaldığı düşünülen bir manastıra ait kalıntılar bulunuyor; bölgede sualtı araştırmaları yapılmıştır.