Roma tek bir günde yıkılmadı. Batı Roma İmparatorluğu, 476’da Germen komutan Odoaker’in son imparator Romulus Augustulus’u tahttan indirmesiyle sona erdi. Doğu Roma, yani bugün Bizans dediğimiz devlet ise 1453’te İstanbul’un fethine kadar yaşadı. Bu nedenle “Roma ne zaman yıkıldı?” sorusunun iki cevabı var.
Roma İmparatorluğu kaç yıl sürdü?
İmparatorluk dönemi, genellikle Augustus’un MÖ 27’de yönetimi ele geçirmesiyle başlatılır. Buna göre Batı yaklaşık 500 yıl, Doğu ile birlikte hesaplandığında yaklaşık 1.500 yıl sürdü. Roma’nın kuruluşu kabul edilen MÖ 753’ten itibaren sayarsak bu süre daha da uzar.
İmparatorluk neden ikiye bölündü?
Bu kadar geniş toprağı tek merkezden yönetmek zordu. Diocletianus birden fazla imparatorlu bir düzen denedi. 395’te I. Theodosius’un ölümüyle bölünme kalıcı oldu: Doğu Arcadius’a, Batı Honorius’a kaldı. İkisi de henüz küçüktü.
Batı Roma’yı kim yıktı?
Kısa cevap Odoaker’dir, ama o yalnızca son darbeyi vurdu. O sırada Batı zaten parçalanmıştı.
- 395 ve sonrası: Vizigot lider Alarik isyan etti.
- 406-407: Galya ve Britanya sınırları zayıfladı, bölgede ayaklanmalar çıktı.
- 410: Alarik’in Vizigotları Roma’yı yağmaladı.
- 429-439: Vandallar Kuzey Afrika’ya geçti ve imparatorluk en verimli topraklarından birini kaybetti.
- 455: Vandallar Roma’yı yağmaladı.
- 476: Odoaker, Ravenna’da Romulus Augustulus’u indirdi ve İtalya kralı oldu.
Odoaker kendini imparator ilan etmedi. Bu yüzden 476, simgesel bir son olarak kabul edilir.
Roma neden yıkıldı?
Tarihçiler tek bir neden üzerinde anlaşamıyor. En sık sayılan etkenler şunlar:
İç savaşlar: Tahta geçme mücadeleleri, orduları sınırdan çekip birbirine düşürdü.
Ekonomik sıkıntı: Kuzey Afrika’nın kaybı vergi gelirini ağır biçimde düşürdü. Parası azalan devlet orduyu besleyemedi.
Askerî sorunlar: Ordu giderek Germen federe birliklere bağımlı oldu. Bunların sadakati de garanti değildi.
Göçler ve baskı: Hunların ilerleyişi diğer kavimleri Roma sınırlarına doğru itti.
Yönetim zayıflığı: Honorius döneminde olduğu gibi, güçlü generaller ile çocuk yaşta imparatorlar arasındaki gerilim devleti felç etti. Stilicho’nun 408’de idamı bunun en bilinen örneğidir.
Doğu Roma neden yıkılmadı?
Doğu’nun geliri daha zengin bölgelere dayanıyordu. Başkent İstanbul’un surları da büyük bir üstünlük sağlıyordu. Justinianus 6. yüzyılda İtalya’nın büyük bölümünü geri aldı, ama Batı Roma’yı kalıcı olarak diriltemedi. Doğu, 1453’e kadar varlığını sürdürdü.
Kısa cevaplar
Son Batı Roma imparatoru kim? Romulus Augustulus.
Roma İmparatorluğu hangi ırktı? Roma bir ırk değil, çok halklı bir devletti. Latince ve Yunanca konuşan, farklı kökenlerden insanları içeriyordu.
Roma’nın izlerini eski Romalılar ve Roma mimarisi yazılarımızda görebilirsiniz.