Holodomor Felaketi: Ukrayna’da Açlıktan Ölenler

25 Temmuz 2018 2962 kez okundu

Holodomor Felaketi: Ukrayna’da Açlıktan Ölenler — Holodomor Felaketi: Ukrayna'da Açlıktan Ölenler

Ukraynalılar kıtlığa “açlık cinayeti” anlamına gelen “Holodomor” diyorlar.

1932 ve 1933 yıllarında Ukrayna’da milyonlarca insan öldü. Ülke, Holodomor ile tanıştı; böylesine korkunç bir kıtlık yüzünden yollarda açlıktan ölmek artık sıradan hale gelmişti.

Ülke canlı bir kabus yaşıyordu; Açlık yüzünden binlerce insan yamyamlık yapmaya başlamıştı. Yine de, Ukrayna dışındaki haberlerde, gazeteler yaşananları inkâr etti.

Ukraynalılar kıtlığa “açlık cinayeti” anlamına gelen “Holodomor” diyorlar. Acı olansa Holodomor, sadece doğal bir felaket değildi, kasıtlı olarak planlanmıştı.

Sovyet lideri Joseph Stalin, bundan iki yıl önce Ukrayna’da bir kıtlık yaşanacağı konusunda uyarılarda bulundu ancak bu felaketi durdurmak için pek bir şey yapmadı. Sovyetler Birliği‘ni sanayileşmeye yönlendirdi. Ölümcül bir kıtlık yaşanacak olsa bile, işçileri ve çiftçileri kentlere taşıdı.

Ukrayna’da kıtlık başladığında, Stalin aktif olarak felaketi körükledi. Ukrayna dışına yaklaşık iki milyon ton gıda ihraç etti. Sonra halkın göç etmesini engellemek için sert önlemler alındı. Hiç yiyecek yoktu; kaçmanın hiçbir yolu yoktu, yapacak hiç bir şey yoktu sadece ölümü bekleyeceklerdi.

Açlık, insanların hayatta kalma imkânlarını yok etti. Kurbanları topluca suçlayan genellemeler, kıtlığın sorumluluğunu açıklamaz. Yaşananları değerlendirirken Sovyet devletinin zorlayıcı tarım politikaları, gıdaya el koyma ve hareket kısıtlamaları dikkate alınmalıdır.

Bu dehşetlere göz yummak imkansız görünse de Stalin, ancak Sovyetler Birliği’ndeki hiç kimsenin aç kalmadığını iddia etti. Ukrayna’da yaşanan kıtlık yıllarca inkar edildi.

Holodomor’da Kayıp Tahminleri

Ölüm tahminleri kullanılan yöntem ve kapsama göre değişir. Levchuk ve çalışma arkadaşlarının demografik araştırması, Ukrayna’da 1932–1934 kıtlığı için yaklaşık 3,9 milyon fazla ölüm ve 586 bin kayıp doğum hesaplar; doğum kayıpları ölüm sayısıyla aynı kategori değildir. Kaynak: demografik araştırma.

Bir evin yakınında yerde uzanan üç kişi ve yanlarından geçenler — Bir evin yakınında yerde uzanan kişiler, Ukrayna, 1933.

Sokak kenarında yerde yatan bir adamın çevresine toplanan kişiler — Açlıktan ölen bir adam ve etrafına toplanmış ahali, Kharkov, Ukrayna. 1933.

Bir araca cesetleri taşıyan kişiler — Cesetleri taşıyan kişiler; fotoğraf tek başına cenazelerin yakılacağını göstermez. Ukrayna, 1930’lar.

Sokakta yerde uzanan bir kişinin çevresindeki ayaklar — Açlıktan sokakta ölen bir insan, Ukrayna, SSCB. 1933

Ahşap korkuluğun yanında yerde uzanan kişi — Açlıktan yere yığılmış bir kadın, Ukrayna, SSCB. 1933.

Ağaçlık alandaki gömü yasağı tabelası — Bahçede acı bir tabela Buraya ceset gömmek yasaktır. Karkov, Ukrayna. 1933.

Ahşap çit önünde eteğini kaldırarak zayıf bacaklarını gösteren kız — Bir işçinin kızı, zayıflamış bacaklarını göstermek için eteğini kaldırıyor; Kharkiv, 1933. Fotoğraf: Alexander Wienerberger. HREC arşiv açıklamasına göre.

Tahıl çuvalları yüklü arabalar ve etraflarındaki kişiler — Çiftçiler, ülke genelinde yaşanan açlığı gidermek için ekmek dağıtıyor, Kiev, Ukrayna. 1930.

Avluda tahıl çuvallarının çevresindeki görevli ve köylüler — Çiftçilerin mahsullerine el koyan askerler, Donetsk, Ukrayna. 1932-1933 yılları arasında.

Tarlada toprağı eşeleyen çocuklar ve arkadaki topluluk — Çocuklar, donmuş toprakta patates bulmaya çalışıyor, Udachny, Ukrayna. 1933.

Tarlada atla birlikte çalışan kadın — Devlet kontrolünde hasat yapan bir çiftçi kadın, Poltava, Ukrayna. 1932.

Çit boyunca yerde uzanan kişilerin yanından geçenler — İnsanların sokakta açlıktan ölmesi artık olağan hale gelmiş durumda, Kharkiv, Ukrayna. 1932.

Sokakta yerde uzanan adamın çevresinde yürüyen insanlar — Kharkov, Ukrayna. 1933.

Eşyalar yüklü el arabasının yanında evden çıkarılan aile — Kıtlığın ortasında evlerinden zorla tahliye edilen anne ve çocuğu, Donetsk, Ukrayna. 1932-1933 yılları arasında.

Trenin yanında ve vagon çatısında toplanan kalabalık — Mülteciler trenlere binerek Ukrayna’daki açlıktan kaçmaya çalışıyorlar, Ukrayna, SSCB. 1933.

Depo kapısının önünde tüfekle bekleyen kişi — Silahlı bekçi, hububat deposunun önünde hırsızlığı önlemek için bekliyor, SSCB. 1934

Tahıl çuvallarının çevresindeki görevli ve köylüler — Sovyet görevliler başka bölgelere gönderilmek üzere Ukraynalı çiftçilerin mahsullerini alıyor, Odessa, Ukrayna. Kasım 1932.

Bir çiftlik avlusunda mahsul çuvalını inceleyen kişiler — Tarlada çalışan bir grup, Donetsk, Ukrayna. 1933.

El konulan tahılı taşıyan atlı araba konvoyu, Oleksiyivka, 1932. HREC’nin arşiv künyesine göre bu bir yardım almaya giden konvoy değildir.

Kalabalık bir kent sokağındaki gösteri ve arbede — Ukrayna’da yaşanan kıtlığı protesto eden grupla komünistler arasında çıkan kavga, Chicago, ABD. 17 Aralık 1933.

Dükkânın önünde yiyecek için bekleyen kalabalık — Yiyecek için kuyruğa girmiş bir grup, Ukrayna, SSCB. 1933.

Ahşap bina önünde sıra olan kalabalık — Yiyecek sırası, Ukrayna, SSCB. 1932

Sokak kenarında uzanan adam ve yanından geçen çocuklar — Yolun kenarında ölmüş bir adam ve çocuklar, Ukrayna, SSCB. 1933.

KAYNAKLAR: 1

Fotoğraf bağlamı: Galeride 1932–1933 kıtlık görüntüleri yanında tarım, tahıla el koyma ve sonraki yıllara ilişkin fotoğraflar bulunur. Bütün kareler aynı olayın veya yılın doğrudan kaydı değildir. Kaynak karşılaştırması için HREC tarihsel fotoğraf açıklamaları ve HREC arşiv künyeleri kullanılabilir.